Trong quá trình dạy học, một hình ảnh trong sách giáo khoa đôi khi chứa đựng rất nhiều thông tin mà giáo viên có thể khai thác để dẫn dắt học sinh vào bài mới. Tuy nhiên, nếu chỉ chiếu nguyên một trang sách lên màn hình, tiết học có thể chưa tạo được sự chú ý ngay từ những phút đầu tiên. Từ một bức tranh tĩnh trong sách giáo khoa, thầy cô hoàn toàn có thể biến thành một đoạn video ngắn, sinh động để sử dụng trong phần khởi động hoặc giới thiệu bài.
Điều thú vị là cách làm này không đòi hỏi giáo viên phải biết dựng phim chuyên nghiệp. Chỉ với một chiếc điện thoại để chụp ảnh, ChatGPT để xử lý hình ảnh và Gemini để tạo video, thầy cô có thể tự xây dựng một đoạn video giới thiệu bài phù hợp với nội dung bài học.
Trong bài viết này, tôi chia sẻ cách tôi thực hiện quy trình đó qua 3 bước đơn giản: chụp ảnh trong sách giáo khoa, dùng ChatGPT xử lý và làm đẹp hình ảnh, sau đó sử dụng Gemini để biến hình ảnh thành video.
Vì sao giáo viên nên biến tranh trong sách giáo khoa thành video?
Sách giáo khoa đã có sẵn rất nhiều hình ảnh gần gũi với nội dung bài học. Đây chính là nguồn tư liệu thuận tiện để giáo viên khai thác mà không cần mất nhiều thời gian tìm kiếm hình ảnh trên Internet.
Một bức tranh trong sách có thể mô tả sân trường, lớp học, gia đình, thiên nhiên, con người, con vật hoặc một tình huống giao tiếp. Nếu để nguyên, đó chỉ là một hình ảnh tĩnh. Nhưng nếu hình ảnh được xử lý phù hợp và tạo chuyển động nhẹ, học sinh có thể cảm nhận được khung cảnh sinh động hơn.
Ví dụ, với một bức tranh mô tả học sinh đang đến trường, giáo viên có thể tạo thành một đoạn video ngắn với cảnh các em học sinh di chuyển, trò chuyện hoặc vui chơi trong sân trường. Khi chiếu video trước khi bắt đầu bài học, giáo viên có thể đặt câu hỏi: “Các em nhìn thấy những ai?”, “Các bạn nhỏ đang làm gì?”, “Theo em, hôm nay chúng ta sẽ học nội dung gì?”
Như vậy, video không thay thế hoạt động dạy học mà trở thành một phương tiện để giáo viên tạo tình huống và dẫn dắt học sinh vào bài.
Quy trình 3 bước tạo video giới thiệu bài từ ảnh sách giáo khoa
Quy trình tôi thực hiện tương đối đơn giản và có thể áp dụng với nhiều môn học, nhiều khối lớp khác nhau.
Bước 1: Chụp ảnh hình ảnh trong sách giáo khoa
Trước tiên, thầy cô lựa chọn hình ảnh trong sách giáo khoa mà mình muốn sử dụng để tạo video.
Có thể dùng điện thoại để chụp trực tiếp trang sách. Khi chụp, nên đặt sách trên một mặt phẳng, giữ điện thoại tương đối song song với trang sách và bảo đảm khu vực cần sử dụng được chụp rõ nét.
Một số lưu ý nhỏ nhưng rất quan trọng là thầy cô nên chụp trong điều kiện đủ sáng, tránh để bóng của tay hoặc điện thoại che lên hình ảnh. Nếu trang sách bị cong, có thể làm phẳng trang trước khi chụp để hình ảnh ít bị biến dạng.
Không nhất thiết phải chụp cả trang sách nếu thầy cô chỉ cần một bức tranh. Có thể lựa chọn và chụp riêng phần hình ảnh cần sử dụng để thuận tiện hơn cho bước xử lý tiếp theo.
Chất lượng của ảnh đầu vào ảnh hưởng khá nhiều đến kết quả cuối cùng. Vì vậy, hãy cố gắng chụp ảnh rõ, không rung, không bị lóa và giữ được đầy đủ các chi tiết quan trọng trong tranh.
Bước 2: Dùng ChatGPT để xử lý và làm đẹp hình ảnh
Sau khi có ảnh, tôi sử dụng ChatGPT để xử lý hình ảnh trước khi đưa vào công cụ tạo video.
Đây là bước rất hữu ích vì hình ảnh chụp từ sách thường có thể xuất hiện những chi tiết không cần thiết như mép sách, chữ, số trang, đường viền, bàn tay người chụp hoặc các chi tiết nằm ngoài phần tranh cần khai thác.
Thay vì phải sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh phức tạp, giáo viên có thể yêu cầu ChatGPT hỗ trợ xử lý những phần không cần thiết và làm cho hình ảnh phù hợp hơn với mục đích tạo video.
Ví dụ, thầy cô có thể yêu cầu:
“Xóa phần chữ và những chi tiết không cần thiết trong ảnh, giữ nguyên các nhân vật và bố cục chính của bức tranh, làm hình ảnh rõ nét, sạch sẽ và tự nhiên.”
Nếu muốn sử dụng hình ảnh làm nền cho video, có thể yêu cầu tiếp tục điều chỉnh bố cục, ánh sáng hoặc mở rộng khung hình sao cho phù hợp.
Điểm quan trọng ở bước này là không nên yêu cầu AI thay đổi tùy tiện những nội dung có ý nghĩa trong tranh. Nếu hình ảnh trong sách đang thể hiện một tình huống cụ thể phục vụ bài học, giáo viên nên giữ nguyên nhân vật, hành động và bối cảnh chính.
Mục tiêu của bước xử lý không phải là biến bức tranh thành một hình ảnh hoàn toàn khác, mà là làm cho hình ảnh sạch hơn, rõ hơn và thuận tiện hơn cho bước tạo chuyển động.
Bước 3: Dùng Gemini biến hình ảnh thành video
Khi đã có hình ảnh tương đối hoàn chỉnh, thầy cô có thể đưa hình ảnh vào Gemini để tạo video.
Đây là bước thú vị nhất trong toàn bộ quy trình.
Từ một bức tranh tĩnh, Gemini có thể hỗ trợ tạo ra một đoạn video với các chuyển động phù hợp với bối cảnh. Chẳng hạn, nếu hình ảnh mô tả sân trường, có thể yêu cầu các nhân vật chuyển động tự nhiên, cây cối lay nhẹ, không khí trường học sinh động nhưng vẫn giữ bố cục chính của hình ảnh.
Khi viết yêu cầu cho Gemini, thầy cô nên mô tả rõ mình muốn hình ảnh chuyển động như thế nào và đặc biệt cần nhấn mạnh việc giữ nguyên nội dung chính của hình ảnh.
Một yêu cầu có thể viết theo hướng:
“Hãy biến hình ảnh này thành một video ngắn chân thật, tự nhiên. Giữ nguyên bố cục, nhân vật và bối cảnh chính. Tạo chuyển động nhẹ nhàng cho các nhân vật và môi trường xung quanh, chuyển động phù hợp với hoạt động của học sinh trong sân trường. Không thay đổi khuôn mặt, trang phục hoặc số lượng nhân vật. Hình ảnh mang phong cách giáo dục, gần gũi và tự nhiên.”
Tùy từng hình ảnh, thầy cô có thể điều chỉnh yêu cầu cho phù hợp.
Nếu là tranh trong lớp học, có thể yêu cầu học sinh tương tác với nhau. Nếu là tranh về thiên nhiên, có thể tạo chuyển động nhẹ của cây cối, mây trời hoặc các con vật. Nếu là tranh về gia đình, có thể tập trung vào những chuyển động tự nhiên của nhân vật.
Điều quan trọng là không nên yêu cầu quá nhiều chuyển động cùng lúc. Một video giới thiệu bài cho học sinh tiểu học không cần phải có hiệu ứng phức tạp. Chuyển động vừa phải, rõ ràng và phù hợp với nội dung thường hiệu quả hơn.
Giáo viên có thể sử dụng video ở đâu trong tiết dạy?
Sau khi tạo được video, thầy cô có thể sử dụng ở nhiều vị trí khác nhau trong tiết học.
Phổ biến nhất là sử dụng trong phần khởi động hoặc giới thiệu bài. Giáo viên có thể cho học sinh xem video mà chưa nói ngay tên bài. Sau đó đặt một vài câu hỏi để các em quan sát và suy nghĩ.
Chẳng hạn:
“Các em vừa nhìn thấy những gì?”
“Các bạn nhỏ trong video đang làm gì?”
“Em có nhận ra hình ảnh này không?”
“Theo em, hình ảnh này có liên quan đến bài học hôm nay như thế nào?”
Cách làm này giúp giáo viên chuyển từ hình ảnh trực quan sang câu hỏi và từ câu hỏi dẫn vào nội dung bài học.
Với học sinh tiểu học, những hình ảnh quen thuộc nhưng có chuyển động thường dễ thu hút sự chú ý hơn một trang sách được chiếu nguyên bản.
Không cần biến tiết học thành một “màn trình diễn AI”
Một điều tôi cho rằng giáo viên nên lưu ý là AI chỉ nên đóng vai trò công cụ hỗ trợ.
Mục đích cuối cùng của việc tạo video không phải để cho học sinh thấy giáo viên sử dụng được bao nhiêu công nghệ, mà là giúp các em quan sát, suy nghĩ, trao đổi và bước vào bài học một cách tự nhiên.
Một video ngắn, hình ảnh đẹp, chuyển động vừa phải và có câu hỏi dẫn dắt phù hợp đôi khi hiệu quả hơn một video dài với quá nhiều hiệu ứng.
Vì vậy, khi tạo video từ tranh sách giáo khoa, thầy cô nên luôn đặt câu hỏi: “Video này giúp học sinh hiểu hoặc khám phá điều gì?”
Nếu trả lời được câu hỏi đó, việc sử dụng AI trong bài dạy sẽ có mục đích rõ ràng hơn.
Một vài lưu ý khi tạo video từ hình ảnh sách giáo khoa
Trong quá trình thực hiện, thầy cô nên ưu tiên giữ đúng nội dung và ý nghĩa của hình ảnh ban đầu. Không nên để công cụ AI tự ý thay đổi những chi tiết quan trọng khiến nội dung tranh khác xa với sách.
Đặc biệt, nếu hình ảnh có nhiều nhân vật, nên kiểm tra kỹ video sau khi tạo. Cần xem khuôn mặt, trang phục, số lượng nhân vật, vị trí và hành động của các em có bị thay đổi bất thường hay không.
Nếu kết quả chưa phù hợp, thầy cô có thể chỉnh lại yêu cầu và tạo lại. Không nhất thiết lần đầu tiên phải có ngay một video hoàn hảo.
Một điểm nữa là nên giữ video tương đối ngắn. Video giới thiệu bài chủ yếu có nhiệm vụ tạo tình huống và thu hút sự chú ý, vì vậy không cần kéo dài quá lâu. Sau khi xem xong, giáo viên nên nhanh chóng chuyển sang câu hỏi hoặc hoạt động học tập tiếp theo.
Từ một bức ảnh, giáo viên có thể tạo ra rất nhiều cách dẫn vào bài
Điều tôi thích nhất ở quy trình này là giáo viên không cần bắt đầu từ con số 0.
Sách giáo khoa đã cung cấp hình ảnh. Điện thoại giúp chúng ta đưa hình ảnh đó vào máy tính. ChatGPT hỗ trợ xử lý hình ảnh. Gemini hỗ trợ biến hình ảnh thành video. Cuối cùng, chính giáo viên là người quyết định video được sử dụng như thế nào trong hoạt động dạy học.
Một bức tranh có thể trở thành video giới thiệu bài. Một hình ảnh khác có thể trở thành tình huống để học sinh quan sát. Một tranh minh họa có thể được dùng để đặt câu hỏi, kể chuyện hoặc tổ chức hoạt động khám phá.
Như vậy, công nghệ không làm thay giáo viên. Công nghệ giúp giáo viên có thêm một phương tiện để biến những tư liệu quen thuộc thành những trải nghiệm học tập sinh động hơn.
Thầy cô có thể thử ngay với bài học của mình
Nếu chưa từng tạo video từ ảnh sách giáo khoa, thầy cô có thể bắt đầu bằng một hình ảnh rất đơn giản.
Hãy chọn một bức tranh trong bài sắp dạy, chụp lại bằng điện thoại, xử lý những chi tiết không cần thiết bằng ChatGPT rồi đưa hình ảnh vào Gemini để thử tạo chuyển động.
Sau đó, hãy xem video và tự đặt câu hỏi: “Nếu chiếu video này cho học sinh, mình sẽ hỏi các em điều gì?”
Chỉ cần nghĩ được câu hỏi đó, thầy cô đã bắt đầu biến một hình ảnh tĩnh thành một hoạt động dạy học.
Tôi đã thực hiện quy trình này theo 3 bước: chụp ảnh trong sách giáo khoa, dùng ChatGPT xử lý hình ảnh và dùng Gemini tạo video. Cách làm không quá phức tạp, nhưng nếu thực hiện đúng, giáo viên có thể tạo được những đoạn video ngắn phục vụ trực tiếp cho bài dạy mà không cần phải có kỹ năng dựng phim chuyên nghiệp.
Nếu thầy cô đang muốn ứng dụng AI vào thiết kế bài dạy nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy thử bắt đầu từ chính những hình ảnh có sẵn trong sách giáo khoa. Đây là nguồn tư liệu gần gũi, đúng với nội dung chương trình và rất thuận tiện để giáo viên sáng tạo thêm các hoạt động trực quan cho học sinh.
Thầy cô chưa có tài khoản Gemini hoặc chưa làm được thì sao?
Nếu thầy cô chưa có tài khoản Gemini hoặc đã thử nhưng chưa biết cách thực hiện, thầy cô có thể tải tài liệu hướng dẫn miễn phí dưới đây. Tôi đã chuẩn bị nội dung theo từng bước để thầy cô có thể dễ dàng làm theo, từ khâu chụp ảnh trong sách giáo khoa, xử lý hình ảnh bằng ChatGPT cho đến bước đưa hình ảnh vào Gemini để tạo video.
BẤM VÀO ĐÂY TẢI MIỄN PHÍ
Thầy cô chỉ cần tải tài liệu miễn phí, thực hiện lần lượt từng bước và thử ngay với một hình ảnh trong bài dạy của mình. Khi đã quen với quy trình, thầy cô có thể áp dụng cách làm này cho nhiều môn học và nhiều bài học khác nhau.
Hy vọng cách làm nhỏ này sẽ giúp thầy cô có thêm một phương án đơn giản để ứng dụng AI vào bài dạy, đồng thời tạo được những video giới thiệu bài gần gũi, trực quan và hấp dẫn hơn đối với học sinh tiểu học.