Giáo án buổi 2 lớp 1 môn Tiếng Việt và Toán – đầy đủ Vở bài tập và Vở luyện tập

Giáo án buổi 2 lớp 1 môn Tiếng Việt và Toán – đầy đủ Vở bài tập và Vở luyện tập

Lớp 1 luôn là một dấu mốc đặc biệt trong hành trình học tập của mỗi học sinh. Từ môi trường mầm non chuyển sang tiểu học, các em bắt đầu làm quen với thời gian biểu, nề nếp lớp học, cách ngồi học, cách cầm bút, cách đọc yêu cầu, cách hoàn thành một nhiệm vụ và quan trọng nhất là hình thành những nền tảng đầu tiên về đọc, viết và toán học. Vì vậy, việc tổ chức buổi học thứ hai ở lớp 1 có ý nghĩa rất khác so với những lớp học ở các khối trên. Nếu buổi học thứ nhất tập trung triển khai nội dung chính của chương trình theo sách giáo khoa thì buổi thứ hai cần được sử dụng một cách linh hoạt để học sinh có thêm thời gian thực hành, củng cố, sửa lỗi và hình thành kỹ năng. Đây cũng là lý do bộ giáo án buổi 2 lớp 1 môn Tiếng Việt và Toán được chuẩn bị theo hai hướng: một bộ bám theo Vở bài tập của nhà xuất bản và một bộ bám theo Vở luyện tập. Cách chuẩn bị này giúp giáo viên có thể lựa chọn đúng tài liệu mà lớp mình đang sử dụng, đồng thời giảm đáng kể thời gian phải tự xây dựng lại toàn bộ tiến trình luyện tập. Thực tế, hệ thống học liệu của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam hiện có riêng Vở bài tập Tiếng Việt 1, Vở bài tập Toán 1 và các tài liệu hỗ trợ liên quan đến lớp 1. Đặc biệt, một số tài liệu Luyện tập Tiếng Việt 1 và Luyện tập Toán 1 được giới thiệu trực tiếp theo định hướng hỗ trợ học buổi 2, củng cố và phát triển năng lực học sinh theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. (ct.nxbgd.vn)

Buổi 2 lớp 1 có vai trò đặc biệt như thế nào?

Ở lớp 1, không nên hiểu buổi học thứ hai đơn giản là thêm một khoảng thời gian để học sinh làm nhiều bài tập hơn. Giá trị thực sự của buổi học này nằm ở việc tạo thêm cơ hội để các em được luyện tập một kỹ năng vừa học, được giáo viên quan sát và sửa những lỗi nhỏ trước khi lỗi đó trở thành thói quen. Một học sinh lớp 1 có thể nhận biết được chữ cái nhưng chưa đọc liền mạch; có thể đọc được tiếng nhưng còn chậm; có thể viết đúng chữ nhưng chưa đúng độ cao; có thể đếm và nhận biết số nhưng còn nhầm khi so sánh; có thể thực hiện phép tính đơn giản nhưng chưa hiểu bản chất của tình huống. Những biểu hiện như vậy rất bình thường trong giai đoạn đầu tiểu học và cần được hỗ trợ bằng thời gian luyện tập phù hợp. Chính vì thế, buổi học thứ hai có thể trở thành khoảng thời gian rất quý để giáo viên quay lại những kỹ năng cốt lõi, tổ chức cho học sinh thực hành thêm và kịp thời hỗ trợ những em còn gặp khó khăn.

Với học sinh lớp 1, một lần làm đúng chưa đồng nghĩa với việc kỹ năng đã được hình thành. Các em cần được lặp lại trong nhiều tình huống khác nhau, nhưng sự lặp lại đó phải vừa sức và có mục tiêu. Một tiết luyện tập tốt không nhất thiết phải có thật nhiều bài. Quan trọng hơn là học sinh hiểu mình đang luyện kỹ năng gì, biết cách thực hiện và dần tự tin hơn sau mỗi nhiệm vụ. Đây chính là hướng tiếp cận mà bộ giáo án buổi 2 lớp 1 được xây dựng để hỗ trợ giáo viên.

Vì sao không thể lấy giáo án buổi 2 lớp 2 áp dụng nguyên cho lớp 1?

Sự khác biệt giữa lớp 1 và lớp 2 không chỉ nằm ở mức độ khó của bài tập mà nằm ở chính cách học của học sinh. Học sinh lớp 2 đã có một năm làm quen với môi trường tiểu học. Các em biết cách mở vở, đọc yêu cầu, trình bày bài và thực hiện nhiệm vụ tương đối độc lập. Trong khi đó, học sinh lớp 1 mới bắt đầu hình thành những thói quen này.

Đặc biệt trong môn Tiếng Việt, lớp 1 là giai đoạn nền móng. Các em phải từng bước làm quen với âm, chữ, tiếng, từ, câu; phát triển kỹ năng đọc và viết; hình thành khả năng nghe, nói và sử dụng tiếng Việt trong những tình huống đơn giản. Vì vậy, giáo viên không thể chỉ quan tâm đến việc học sinh có hoàn thành bài tập hay không mà còn phải quan sát cách các em phát âm, nhận diện chữ, ghép tiếng, đọc tiếng, đọc câu và viết. Từng thao tác nhỏ đều có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập về sau.

Trong môn Toán cũng vậy. Học sinh lớp 1 đang xây dựng những biểu tượng đầu tiên về số lượng, số, phép tính, hình dạng, vị trí và các quan hệ toán học đơn giản. Vở bài tập Toán 1 của NXB Giáo dục Việt Nam được tổ chức theo các chủ đề như các số từ 0 đến 10, một số hình phẳng, phép cộng và phép trừ trong phạm vi 10, một số hình khối, vị trí và định hướng trong không gian và các nội dung ôn tập.  Điều đó cho thấy việc luyện tập ở lớp 1 cần đi từ những thao tác trực quan và kỹ năng cơ bản, sau đó mới từng bước nâng cao yêu cầu.

Hai hướng giáo án để giáo viên lựa chọn

Điểm nổi bật của bộ tài liệu là giáo viên không chỉ có một phương án duy nhất. Bộ giáo án được chuẩn bị theo hai loại: giáo án buổi 2 theo Vở bài tập của nhà xuất bản và giáo án buổi 2 theo Vở luyện tập.

Hai loại tài liệu này có thể cùng phục vụ một mục tiêu chung là củng cố và luyện tập nhưng không hoàn toàn giống nhau về hệ thống bài tập. Chính vì vậy, việc có riêng hai bộ giáo án giúp giáo viên thuận tiện hơn trong quá trình sử dụng. Nếu lớp đang sử dụng Vở bài tập của nhà xuất bản, giáo viên lựa chọn bộ giáo án tương ứng. Nếu lớp sử dụng vở luyện tập, giáo viên có thể chuyển sang bộ giáo án thứ hai.

Cách chuẩn bị này cũng giúp giáo viên tránh được một công việc khá mất thời gian: lấy nội dung trong một cuốn vở rồi tự chuyển đổi sang tiến trình giáo án. Thay vào đó, giáo viên đã có sẵn một khung tổ chức để tham khảo và chỉ cần điều chỉnh những điểm cần thiết theo thực tế lớp học.

Giáo án buổi 2 theo Vở bài tập của nhà xuất bản

Với phương án này, giáo án được xây dựng dựa trên hệ thống bài tập trong Vở bài tập mà học sinh đang sử dụng. Ưu điểm lớn nhất là sự liên kết giữa nội dung đã học và nhiệm vụ luyện tập. Giáo viên có thể xác định học sinh vừa học nội dung gì ở buổi thứ nhất, sau đó sử dụng các bài tập tương ứng để củng cố và kiểm tra mức độ tiếp thu.

Đối với Tiếng Việt 1, điều này đặc biệt thuận lợi bởi học sinh cần được luyện đọc và viết thường xuyên. Sau khi học một âm, vần, tiếng hoặc nội dung tương ứng, buổi thứ hai có thể dành thời gian cho học sinh nhận diện, đọc, viết và thực hành thêm. Giáo viên có thể quan sát từng em thay vì chỉ nhìn vào kết quả cuối cùng.

Đối với Toán 1, Vở bài tập giúp học sinh có thêm cơ hội thực hành các nội dung đã học. Hệ thống học liệu số của NXB Giáo dục Việt Nam hiện thể hiện rõ Vở bài tập Toán 1 được tổ chức theo các chủ đề và bài học của chương trình, từ nhận biết số đến các phép tính, hình học và ôn tập. 

Giáo án buổi 2 theo Vở luyện tập

Loại thứ hai được xây dựng dành cho những lớp sử dụng vở luyện tập làm tài liệu hỗ trợ. Đây là hướng rất đáng chú ý bởi các tài liệu luyện tập dành cho buổi 2 thường tập trung nhiều hơn vào việc củng cố, thực hành và phát triển năng lực.

Một ví dụ rõ ràng là bộ Luyện tập Tiếng Việt 1 được giới thiệu theo hướng phát triển năng lực và hỗ trợ học buổi 2; tài liệu được mô tả là nhằm củng cố, nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt và phù hợp với mô hình học hai buổi trong ngày. Tương tự, Luyện tập Toán 1 cũng được giới thiệu là tài liệu hỗ trợ học buổi 2, được xây dựng theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Điều này rất phù hợp với mục tiêu của buổi học thứ hai: không nhất thiết phải đưa thêm kiến thức mới mà tập trung giúp học sinh làm chắc những gì đã học, hình thành kỹ năng và từng bước phát triển khả năng tự thực hiện nhiệm vụ.

Phân tích chuyên sâu bộ giáo án Tiếng Việt 1

Nếu phải xác định một đặc điểm quan trọng nhất của Tiếng Việt lớp 1 thì đó chính là tính nền tảng. Những kỹ năng được hình thành trong năm học này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học các môn học khác của học sinh trong những năm tiếp theo. Một học sinh đọc chậm sẽ gặp khó khăn khi đọc yêu cầu Toán. Một học sinh viết chưa chắc sẽ khó trình bày bài. Một học sinh chưa hiểu cách nghe và thực hiện yêu cầu sẽ mất nhiều thời gian hơn trong mọi hoạt động học tập.

Vì vậy, giáo án buổi 2 Tiếng Việt 1 cần ưu tiên tính thực hành. Học sinh cần được đọc, được viết, được nói và được sửa lỗi. Giáo viên không nên biến tiết học thành một chuỗi hoạt động nặng về lý thuyết. Thay vào đó, mỗi nhiệm vụ cần giúp học sinh thực hiện một kỹ năng cụ thể.

Luyện đọc để tạo nền tảng vững chắc

Ở lớp 1, đọc không chỉ là nhìn chữ rồi phát âm. Học sinh phải từng bước hình thành khả năng nhận diện, ghép âm, đọc tiếng, đọc từ và đọc câu. Trong quá trình đó, các em có thể mắc rất nhiều lỗi: nhầm âm, nhầm vần, bỏ âm, đọc thiếu tiếng hoặc đọc quá chậm.

Buổi học thứ hai tạo điều kiện để giáo viên quan sát những lỗi này kỹ hơn. Một số học sinh có thể được đọc cá nhân; những em còn yếu có thể được giáo viên hỗ trợ trực tiếp; những em đã đọc tốt có thể được luyện đọc câu hoặc đoạn dài hơn. Nhờ đó, cùng một tiết học nhưng mỗi học sinh đều có cơ hội nhận được mức hỗ trợ phù hợp.

Luyện viết không chỉ là hoàn thành dòng chữ

Viết ở lớp 1 là một kỹ năng đòi hỏi sự phối hợp của nhiều yếu tố: tư thế ngồi, cách cầm bút, cách đặt vở, điểm đặt bút, hướng đi của nét, độ cao con chữ và khoảng cách giữa các chữ. Vì vậy, khi học sinh viết chưa đẹp hoặc chưa đúng, việc chỉ yêu cầu viết lại nhiều lần chưa chắc đã giải quyết được nguyên nhân.

Giáo viên cần quan sát xem học sinh sai ở đâu. Có em chưa nhớ cách viết; có em cầm bút chưa đúng; có em viết quá nhanh; có em chưa xác định được dòng kẻ. Bộ giáo án buổi hai có thể hỗ trợ giáo viên xây dựng khoảng thời gian để kiểm tra, hướng dẫn và cho học sinh thực hành lại.

Hình thành thói quen học tập

Đây là một giá trị đặc biệt của buổi học thứ hai ở lớp 1. Các em không chỉ học kiến thức mà còn đang học cách trở thành học sinh tiểu học. Biết lấy đúng đồ dùng, biết nghe hướng dẫn, biết làm bài theo yêu cầu, biết kiểm tra bài và biết hoàn thành nhiệm vụ là những kỹ năng rất cần thiết.

Nếu giáo viên tổ chức buổi hai nhẹ nhàng, rõ ràng và có quy trình ổn định, học sinh sẽ dần hình thành thói quen học tập mà không cảm thấy bị áp lực. Đây là một trong những điểm khác biệt quan trọng khi xây dựng giáo án lớp 1 so với những khối lớp lớn hơn.

Phân tích chuyên sâu bộ giáo án Toán 1

Toán lớp 1 cũng có đặc thù rất riêng. Học sinh bắt đầu làm quen với các khái niệm toán học thông qua những tình huống gần gũi, trực quan và các thao tác cụ thể. Hệ thống Vở bài tập Toán 1 của NXB Giáo dục Việt Nam cho thấy những nội dung đầu tiên tập trung vào các số từ 0 đến 10, quan hệ nhiều hơn – ít hơn – bằng nhau, so sánh số, sau đó mở rộng sang hình phẳng, phép cộng và phép trừ trong phạm vi 10, hình khối, vị trí và định hướng trong không gian.

Điều này đặt ra một yêu cầu quan trọng: giáo viên cần cho học sinh được làm nhiều hơn là chỉ nhìn và ghi nhớ.

Củng cố biểu tượng số và quan hệ số lượng

Ở giai đoạn đầu, học sinh cần hiểu số gắn với số lượng chứ không chỉ đọc tên số. Các em cần biết đếm, nhận biết số lượng, so sánh nhiều hơn – ít hơn – bằng nhau và liên hệ giữa số lượng với ký hiệu số.

Buổi học thứ hai là thời gian thích hợp để giáo viên kiểm tra xem học sinh đã thực sự hiểu hay chỉ đang ghi nhớ máy móc. Những hoạt động đơn giản như quan sát, đếm, nối, chọn, so sánh và giải thích có thể giúp giáo viên phát hiện những em còn nhầm lẫn.

Luyện phép cộng và phép trừ theo hướng hiểu bản chất

Khi học phép cộng và phép trừ trong phạm vi 10, học sinh không chỉ cần nhớ kết quả. Các em cần hiểu thêm ý nghĩa của việc thêm vào, bớt đi, gộp lại hoặc tách ra. Nếu giáo viên chỉ tập trung vào tốc độ tính, học sinh có thể hình thành thói quen học thuộc mà chưa hiểu bản chất.

Vì vậy, buổi hai có thể được sử dụng để chuyển đổi giữa các dạng bài: hình ảnh, sơ đồ, phép tính và tình huống đơn giản. Học sinh được thực hành nhiều lần nhưng trong những cách thể hiện khác nhau sẽ giúp kiến thức chắc hơn.

Rèn khả năng đọc và hiểu yêu cầu Toán

Ngay từ lớp 1, việc đọc hiểu yêu cầu đã rất quan trọng. Một học sinh không hiểu đề bài sẽ khó có thể thực hiện đúng nhiệm vụ dù có khả năng tính toán. Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh đọc chậm yêu cầu, xác định cần làm gì và thực hiện từng bước.

Đây cũng là điểm giao thoa rất thú vị giữa Tiếng Việt và Toán. Khi học sinh đọc tốt hơn, khả năng tiếp nhận yêu cầu Toán cũng được cải thiện. Vì vậy, một bộ giáo án buổi hai được xây dựng cẩn thận có thể góp phần hỗ trợ đồng thời nhiều năng lực học tập.

Vì sao bộ giáo án lớp 1 có cả Vở bài tập và Vở luyện tập?

Đây là điểm có giá trị thực tế rất cao đối với giáo viên. Trong quá trình tổ chức dạy học, không phải lớp nào cũng sử dụng một tài liệu bổ trợ giống nhau. Có lớp sử dụng Vở bài tập của nhà xuất bản; có lớp sử dụng thêm hoặc thay thế bằng vở luyện tập theo kế hoạch của trường.

Nếu giáo viên chỉ có một bộ giáo án, việc điều chỉnh sang tài liệu khác sẽ mất khá nhiều thời gian. Khi chuẩn bị cả hai loại, giáo viên có thể chủ động lựa chọn.

Đối với lớp 1, lợi ích này càng rõ vì giáo viên thường phải dành rất nhiều thời gian cho việc hướng dẫn trực tiếp học sinh. Một tài liệu hỗ trợ tốt sẽ giúp giảm phần thời gian chuẩn bị mang tính lặp lại, từ đó giáo viên có thêm thời gian quan sát từng em.

Giáo án buổi 2 lớp 1 không phải là giáo án dạy lại buổi thứ nhất

Đây là điều giáo viên cần lưu ý khi sử dụng bộ tài liệu. Buổi thứ hai không nên biến thành một tiết học chính khóa lặp lại nguyên nội dung của buổi thứ nhất. Mục tiêu phù hợp hơn là củng cố, luyện tập, sửa lỗi, hỗ trợ và tạo cơ hội cho học sinh vận dụng những gì vừa học.

Chẳng hạn, nếu buổi thứ nhất học sinh đã được làm quen với một nội dung mới, buổi thứ hai có thể tập trung vào việc thực hành nội dung đó với các nhiệm vụ phù hợp. Giáo viên có thể dành thêm thời gian cho những em chưa hoàn thành, đồng thời giao nhiệm vụ mở rộng cho những em đã nắm chắc.

Cách tổ chức như vậy giúp buổi học thứ hai có mục đích riêng và tránh cảm giác “học lại bài cũ”.

Giá trị của bộ giáo án đối với giáo viên lớp 1

Giá trị lớn nhất của bộ tài liệu không nằm ở việc giáo viên có thêm một tập giáo án để sử dụng, mà nằm ở khả năng giảm bớt thời gian chuẩn bị những nội dung lặp lại. Giáo viên vẫn cần nghiên cứu chương trình, nắm tình hình học sinh và điều chỉnh hoạt động, nhưng không phải bắt đầu từ con số 0 cho từng buổi.

Bộ giáo án có thể được sử dụng như một khung tham khảo. Giáo viên xem trước mục tiêu, nội dung, bài tập và tiến trình, sau đó điều chỉnh cho phù hợp với lớp. Nếu học sinh đã nắm chắc, có thể rút ngắn một số nhiệm vụ. Nếu nhiều em còn yếu, có thể dành thêm thời gian cho một kỹ năng. Với học sinh có khả năng hoàn thành nhanh, giáo viên có thể bổ sung nhiệm vụ mở rộng vừa sức.

Chính sự linh hoạt này mới giúp tài liệu phát huy giá trị trong thực tế.

Bộ giáo án được chia sẻ miễn phí để giáo viên tham khảo

Bộ giáo án buổi 2 lớp 1 môn Tiếng Việt và Toán được chuẩn bị với mục đích hỗ trợ giáo viên trong công việc chuyên môn. Thầy cô có thể tải về miễn phí, xem trước nội dung và lựa chọn bộ phù hợp với tài liệu mà lớp mình đang sử dụng.

Nếu lớp sử dụng Vở bài tập của nhà xuất bản, giáo viên có thể lựa chọn bộ giáo án tương ứng. Nếu lớp sử dụng Vở luyện tập, giáo viên có thể sử dụng bộ còn lại. Việc chuẩn bị song song hai phương án nhằm giúp thầy cô thuận tiện hơn, hạn chế thời gian phải tự chuyển đổi bài tập và xây dựng lại tiến trình.

Tuy nhiên, giáo viên nên xem đây là tài liệu hỗ trợ chứ không phải một khuôn mẫu bắt buộc. Mỗi lớp có một trình độ khác nhau, mỗi học sinh có một tốc độ học tập khác nhau và giáo viên là người hiểu rõ nhất điều gì phù hợp với học sinh của mình. Vì vậy, việc điều chỉnh nội dung, thời lượng và cách tổ chức là hoàn toàn cần thiết.

BẤM VÀO ĐÂY TẢI XUỐNG GIÁO ÁN BUỔI 2 TOÁN

BẤM VÀO ĐÂY TẢI XUỐNG GIÁO ÁN BUỔI 2 TIẾNG VIỆT

Một lời nhắn dành cho giáo viên đang dạy lớp 1

Dạy lớp 1 là công việc đòi hỏi rất nhiều sự kiên nhẫn. Những việc tưởng như rất nhỏ với người lớn lại có thể là một nhiệm vụ khó đối với học sinh mới bước vào tiểu học. Một chữ viết đúng, một tiếng đọc rõ, một phép tính chính xác hay một lần học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ đều là những bước tiến đáng ghi nhận.

Vì vậy, buổi học thứ hai không nên được nhìn như một khoảng thời gian để “làm thêm bài”, mà nên được xem là cơ hội để giáo viên giúp học sinh chắc hơn những kỹ năng nền tảng. Có em cần thêm vài phút để đọc một tiếng. Có em cần được hướng dẫn lại cách viết một chữ. Có em cần thêm một vài tình huống trực quan để hiểu phép cộng. Những khoảng thời gian ấy rất đáng giá trong năm học đầu tiên.

Bộ giáo án buổi 2 lớp 1 môn Tiếng Việt và Toán được chuẩn bị theo tinh thần đó, đồng thời cung cấp hai lựa chọn rõ ràng: giáo án theo Vở bài tập của nhà xuất bản và giáo án theo Vở luyện tập. Hy vọng bộ tài liệu sẽ giúp thầy cô giảm bớt một phần thời gian soạn giảng, có thêm một nguồn tài liệu tham khảo và thuận lợi hơn khi tổ chức các hoạt động luyện tập cho học sinh.

Thầy cô có thể tải bộ giáo án hoàn toàn miễn phí để tham khảo và sử dụng. Hãy lựa chọn nội dung phù hợp, điều chỉnh theo tình hình thực tế của lớp và sử dụng kinh nghiệm sư phạm của mình để biến tài liệu thành một công cụ hỗ trợ hiệu quả. Bởi với học sinh lớp 1, điều quan trọng nhất không phải là các em hoàn thành được bao nhiêu trang vở, mà là sau mỗi buổi học, các em đọc tốt hơn một chút, viết chắc hơn một chút, hiểu Toán rõ hơn một chút và tự tin hơn một chút khi bước vào những nhiệm vụ tiếp theo.